PRE-ZANAATEnglish

TÜBİTAK 2218 · Bilkent Üniversitesi

Bir boncuk bize
ne anlatır?

Anadolu Prehistoryasında Beden Süsleme Teknolojileri, Zanaat Uzmanlığı ve Sosyal Kimliklerin Oluşumu

Anadolu’da binlerce yıl önce insanlar boncukları, kolyeleri ve bilezikleri nasıl yapıyor, nasıl kullanıyordu? PRE-ZANAAT, bu küçük nesnelerdeki izlerden yola çıkarak zanaatın nasıl öğrenildiğini ve süs eşyalarının toplumsal aidiyetleri nasıl şekillendirdiğini araştırıyor.

Araştırmayı keşfet
İnsan betimi ve figürin çizimleriyle iki arkeolojik boncuğu bir araya getiren kolaj
Soldan sağa: Çatalhöyük’ten insan betimi, Aşıklı Höyük’ten hayvan dişinden yapılmış boncuk, Hacılar’dan figürin ve Balıklı’dan boncuk.Çatalhöyük ve Hacılar görselleri Wikimedia Commons kaynaklıdır ve Sera Yelözer tarafından yeniden çizilmiştir. Boncuk fotoğrafları Aşıklı ve Balıklı Araştırma Projelerine aittir. Görseli Sera Yelözer hazırlamıştır.
AnadoluGeç Epipaleolitik – Neolitikyaklaşık MÖ 14.000–7000

Yapımdan kullanıma

Bir deliğin içindeki çizikler boncuğun nasıl delindiğine, kenarındaki aşınma ise nasıl takıldığına dair ipuçları verebilir. Proje bu izleri nesnenin biçimi, hammaddesi ve bulunduğu bağlamla birlikte değerlendiriyor.

Kim yaptı?

Üretim tekniklerini, ustalığı ve öğrenme sürecinin izlerini inceliyoruz. Boncukların biçim ve boyutlarındaki benzerliklerin üretimde ne ölçüde standardizasyona işaret ettiğini araştırıyoruz.

Nasıl takıldı?

Süs eşyalarının nasıl kullanıldığını, onarıldığını ve yeniden değerlendirildiğini inceliyoruz. Mezar bağlamlarında bu nesnelerin yaş ve cinsiyete göre dağılımına da bakıyoruz.

Kiminle, nasıl bir bağ kurdu?

Üretim ve kullanıma ilişkin bulguları bir araya getirerek becerinin paylaşımını, topluluk içindeki rolleri ve süslenmenin aidiyetle ilişkisini değerlendiriyoruz.

İzleri nasıl okuyoruz?

Deneysel arkeoloji

Sürtme, delme ve perdahlama gibi tekniklerle boncuk replikaları üretiyor, her işlemin yüzeyde bıraktığı izleri karşılaştırıyoruz.

Biçim ve boyut ölçümleri

Morfometrik ölçümlerle süs eşyalarının biçim ve boyutlarını karşılaştırıyor, üretimdeki değişkenliği ve standardizasyonu değerlendiriyoruz.

Mikroskobik iz analizi

Üretim ve kullanım izlerini mikroskopla inceliyoruz. Konfokal mikroskopi, yüzey dokusunu üç boyutlu olarak ölçmemizi sağlıyor.

Örüntüleri karşılaştırma

Çok değişkenli istatistiklerle biçim, teknoloji ve kullanım verileri arasındaki örüntüleri araştırıyoruz.

Altı arkeolojik yerleşim

Çalışma, Geç Epipaleolitik ve Neolitik dönemlere tarihlenen altı yerleşimden taş, hayvan kemiği ve dişi ile deniz ve tatlı su kabuklarından yapılmış süs eşyalarını kapsıyor.

Araştırma çıktılarına erişim

Proje ilerledikçe deneysel referans kataloğunu, veri setlerini ve deney, örnekleme ve nicel iz analizi protokollerini Zenodo üzerinden açık erişimle paylaşmayı planlıyoruz.